
Rotuto, 20 Agusto 1982- 2025 ba dala 43
Kalan nakukun asu Hatenu ba Mai, iha lidun no let, bisbisu ba malu, fo neon, Aten berani, hateke ba loro leten, Fitun Mane Nia Roman Leno Rai Timor Leste, hafanun asuwain Rai Nain Patriotiku Sira, halulik Rai Timor Nia Ukun, ho Ordem Komando da luta, manifesto ho assaun Levantamento 20 Agusto 1982.
Levantamento Ida nee, kausa husi ordem politika Ukun Rasik an Neebe alerta husi komando da luta, hodi hasai Armas husi militar indonesia lolon 7 nudar honra ba luta, loyal ba orentasaun komando, hodi Ema Balu mate, iha tempo nee, no Ema Balu kanek, iha tempo nee, povo Rotuto tengki simu sofre Moris, Neebe moruk husi Forsa militar indonesia.
Ho assaun Levantamento nee, povo Rotuto, militar Indonesia halibur hamutuk, iha Fatin Ida, hodi hafahe ba filera Rua, Mane ketak, Feto ketak, atu simu mate, husi militar Indonesia Sira, ho Maromak Nia Tulun, genosida la akontese.
Levantamento nee, halo militar indonesia forsadamente, muda obrigatorio povo Rotuto, hahu husi Inan nian Kabun Laran to ferik katuas Sira, militar indonesia muda obrigatorio balu ba Atauro, Aileu no mayoria muda obrigatorio, hodi ba moris terus, iha Raifusa – Betano, durante tinan 7 Nia Laran ( 20 Agusto 1982 to 6 Janeiro 1989).
Rai Rotuto, Fatin Ida Neebe kmook ba Ema hotu, Maibe ho Levantamento orentado husi komando da luta ba alvo Ukun Rasik an nian halo povo Rotuto husik Fatin Moris Mamuk – Nonok, Manufuik Mak Lian.
Moris tinan 7 Nia Laran, iha Rai Betano, halo Ema barak tengki mate, mate ba hamlaha, Tamba ai Han la to, Mal nutrisaun, susuben Inan nian la to ba labarik, kunsumu aihan fuik Sira,Tamba aihan ba Han nian, susar atu hetan, ate aidala tahan deit sosa la kotu, la Hatene prosesa akar, akar kesak oho, Aimoruk la to, mate Tamba piskologiko hanoin barak, simu presaun husi militar indonesia ho nia liman Ain Sira, simu presaun husi Autoridade lokal tamba autoridade lokal buka ” Zona Aman” no esplora povo sira iha situasaun ida tanis mateben mos lasai, no simu teror no intimidasaun, Familia tengki Moris ho tauk no moe Tamba Inan Feto Sira mos tengki sai samosu no biti ba militar indonesia, kalan boot kakolo Lian, halo paniku povo Sira, Tamba militar Indonesia hanehan povo ho Nia Liman besi, Moris iha trauma Nia Laran, Balu ba koru be Ema tengki tiru mate, mate Tamba batar dán Neebe dán iha bidun, Mak bidun, Nia ferozin tengki hamihis stamina / imunidade isin nian, neebe afeta ba moras to mate, autoridade indonesia militar e civis, ordem obrigatorio ba ema mane sira, kalan – kalan tengki ba Ronda, se la ba, tengki hetan turturasaun, povo tengki obrigatorio foti militar Indonesia Nia logistic, aí no aí-Han, povo Rotuto nia maluk sira neebe mak ba hamutuk ona ho FALINTIL Iha assaun levantamentu nee, Autoridade indonesia civil e militar halo abusu humanidade ( pemerasan) hodi hasai ema nia bikan antigo sira,mortel, belak no korente mean sira, feto rán sira, sai vitima ba abusu seksual ( pelecehan seksual), balu simu violasaun seksual ( pemerkosaan ), balu sai biti no somasu ba autoridade indoneisa, buat barak hirak nee, Neebe Mak Autoridade civil governante Indonesia Nia Liman ain no militar Indonesia Nia Ukun ho Liman besi,ditador Tamba Sira invasor Neebe kastigo povo Rotuto iha Raifusa – Betano, situasaun moruk neebe povo Rotuto simu Tamba kausa husi esperitu Ukun Rasikan nian, Ordem Komando da luta hodi halo Levantamento.
Nunee iha tempo nee Ema hotu Neebe militar Indonesia lulun masal sai husi Rotuto ba kastigo iha Betano nee Tamba deit Ukun Rasik an.
Povo Rotuto Laos lori hakarak Mak ba Raifusa – Betano !!!!!!!!! Maibe kausa husi Levantamento, orentado husi ordem komando da luta FALINTIL nian,…..
Povo Rotuto ba Betano Tamba Militar Indonesia Mak muda obrigatorio, kausa husi assaun Neebe povo halo hodi komemora loron FALINTIL nian 20 Agusto 1982, nunee muda Ba Betano Laos lori povo Nia hakarak !!!!!! Nunee mos Laos ba halo Tos hanesan ema balu hatete, seraque povo Rotuto Nia Rai no abat Moris ba Tos nian laiha ka ????
Tempo nee, iha Rotuto Fatin nee mamuk, fuik, manu fuik Mak Lian.
ROTUTU DETENSAUN KA DESTERADO
Situasaun Ida nunee Mak Ema balun ho agitasaun politika hatete povo Rotuto kategoria DETENSAUN , seraque definisaun lolos ba sofremento povo Rotuto nian Mak nee ? Maibe tuir intendemento kona ba DETENSAUN katak Autor ba krimi kategoria skala Kiik / Ema oit oan Neebe Hela iha sosiadade Nia leet Mak halo insatifasaun no halo propaganda hodi amesa ba Paz harmonia nian Mak tengki detein para labele influenza Ema seluk.
DESTERADO Neebe Mak povo Rotuto sente kausa husi assaun Levantamento neebe hetan Ordem husi Komando da luta atu halo assaun Ida Neebe hatudu ba Ema barak/ mundo katak Timor hakarak Ukun Rasik an, kausa husi levantamentu ne’e, mak halo, laiha Ema Ida, Mak Hela, iha Moris Fatin, Ema hotu obrigatorio forsada sai husi Moris Fatin ba Moris iha Fatin seluk ho ambiente foun, Vida Moris isin no klamar, Ema halo Hanesan Balada tamba hetan kontrolo maximu husi Liman kroat no Liman besi militar Indonesia no Autoridade civil Indonesia nian.
ROTUTO, tempo neeba, Neebe ba Moris iha Fatin foun Betano Tamba muda forsada obrigatorio masal nee konsedarado nudar Desterado Laos detensaun ?
Preguntas ?
Tamba sa Mak Ema interpreta Rotuto Nia terus iha Fatin kastigo durante tinan 7 Nia Laran tuir fali Ida Idak Nia gostu ?
Deferente nee iha Neebe seraque Ema destera hamutuk iha Raifusa Betano, ohin Loron Moris iha Municipio seluk hetan konsederasaun maximu ba tinan 7 Tamba sa Rotuto nian, oin seluk fali nee ?
==========
Reflesaun Fin de Semana
Fin do semana ba Ita hotu
Che Arino Lara 82
# 82 Manufuik Lian ( G. Loriku mate dutu Kaixa Sama Lemo )
# Kalohan ( G. Loriku mate dutu, kaixa Moris foun )
# loriku asuwain ( Haksolok Tata Mai Lau )
#