
DESKURSU GESTOR SENTRU INFORMASAUN SUKU ROTUTO
IHA LANSAMENTU WEBSITE OFISIAL SUKU ROTUTO
WWW.Rotuto.Suku.tl
07 NOVEMBRO 2025
Amorino da Costa Mendes Sarmento ( Che Arino lara 82 )
- Obrigado ba MC
- Obrigado ba Hau Nia aman lelehan, tamba rahun diak – saude diak hau aman haraik hela mai ita, ohin ita bele libur malu- sorumutuk ba lansamentu website ofisial suku Rotuto iha sede suku Rotuto ida ne’e, Rotuto,same,manufahi,timor leste e Mundu.
- Kolisensa 3x ba “ Ble teul – tama fat” Nai Tolu Loro leten dato hat Rai-klaran.
- Kolisensa 3x Respeita no hakruk ba lulik sia – fukun sia ho nia sia nia tane iha suku Rotuto, iha Rai Sarin tolu, ai ledik tolu, ukun tolu bandu Tolu, sikun Hat – kurasaun ida.
- Eta felu rui Tera, bisa nor mlae, bisa man ear bisa – mluru man ai lau, la iat iat hai-da ramata
“ isin moruk, Ruin Tos, matak malirin – dame no Paz ba ita hotu”
- Respeita no Hakruk ba ex.cia. SEKOMS:
- Diretur jeral Sekoms
- Diretora Nasional Diseminasaun Informasaun
- Respeita no Hakruk ba ex.cia Prezidente Autoridade Municipio Manufahi
- Respeita no hakruk ba ex.cia Prezidente Konselho kombatentes Libertasaun Nasional Municipio Manufahi
- Respeita no hakruk cia Komandante Komando PNTL Municipio Manufahi
- Respeita no hakruk Diretor Ministerio Solidaridade Sosial e Incklusivo Municipio Manufahi
- Respeita no hakruk ba Diretora Servisu Edukasaun Municipio Manufahi
- Respeita no hakruk ba Administrador Postu Administrativo Same
- Respeita no hakruk ba Diretur ONG e Organizasaun Kumunitario Municipio Manufahi
- Respeita no Hakruk ba Komandante Komando PNTL esquadra Same Vila
- Respeita no Hakruk Nai Xefi Suku Rotuto
- Respeita no Hakruk Ofisial Polisia Suku Rotuto
- Respeita no hakruk ba nai veteranos sira iha suku Rotuto
- Respeita no Hakruk Xefi Aldeia sira ( Sabou,Hatuhei,Berteni,Foehei no Leofat )
- Respeita no Hakruk Delegado/a Aldeia Fatin Lima
- Respeita no Hakruk Xefi Joventude Rotuto Feto no Mane ho joventude sira hotu
- Respeita no Hakruk ba Pesoal saude Suku Rotuto
- Respeita e Hakruk ba Diretur Escola Ensino Basico Central Bisakrem ho nia manorin sira hotu
- Respeita e Hakruk ba Kordenador Escola Basico Filial Rotuto ho nia manorin sira hotu
- Respeita e Hakruk ba Kordenador Pre-escolar 20 Agusto Rotuto ho manorin sira
- Respeita e Hakruk ba ONG RAIBIA no Gropu Kumunitario sira ne’ebe Existe iha suku Rotuto
- Respeita e Hakruk ba Inan aman sira,maun alin no inan feton sira
- Respeita e hakruk ba Gropu Arte Espereituais,Arte Marsiais e Rituais e iha suku Rotuto
hau Nia Hakruk ba imi hotu
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu

Ohin marka Tan Estoria ida Ba suku Rotuto, Rotuto ho diversidade estoria, Estoria ba Ukun kultural, Estoria monorkista,estoria hafahe ukun iha rai sarin ne’e, estoria ba luta, estoria ba desterado, Estoria ba Rotuto nia potensia sitio turistiku e Kultural, estoria husi fase Pre-estoria hahu husi fera fatuk fera rai,Ria ho rai, ilat ho bosok to mai ukun Rai maran no Tasi laran nian, mos ho nia estoria, estoria hirak ne’e, ne’ebé mehis no lakon dadauk ona e ate balu lakon ona,iha estoria balu mos mai husi Estoria ne’e rasik ne’ebe hahu husi ukun tasi laran no rai maran nian ne’ebe ajusta hamutuk husi Monarkista, Feodalista,burjuista, Sosialista, Imprealista, kapitalista to mai kolonialista hodi to mai era Independensia ne’ebé opta moris iha vida sosiadade demokratiku nian husi 1999 ho to mai ohin 2025.
Husi Prosesu Lubuk no naruk ida ne’e, ohin Rotuto marka tan estoria iha mundu komonikasaun nian, husi parte teknologiku no digitalizasaun nian, ne’ebé fas parte ba Rotuto nia estoria.
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu

Suku Rotuto, suku ida ne’ebé Kiik, iha ema nia hare, maibe Neon la kiik, maske suku ida ne’e laos suku urbano, suku ida ne’ebé Rural hanesan ita hotu hare no hatene, maibe suku ida ne’e nia emar sira la marginal iha dinamika sosio – ekonomiku,Kultural,politak nomos interaksaun sosial iha mundu globilizasaun tamba suku ida ne’e buka civiliza an lao tuir dinamika moderna.
Hodi nune’e mak iha tinan 2019, suku Rotuto, hetan anin opurtunidade nian ho programa governo, ne’ebé hanarn Naroman Ba suku, hodi halo lansamentu naramona ba suku husi VIII Governo Konstitusional iha 20 julio 2019 ne’ebé nasionaliza ba timor laran tomak .
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu

Husi lansamentu naroman ba suku ida ne’e, mak hahoris media lokal ida ne’ebé hanaran Sentru Informasaun suku Rotuto, Sentru ida ne’ebé, embriaun Husi Lansamentu Naroman Ba suku, iha Suku Rotuto, ne’ebé kontinua konkretiza Naroman Ba Suku ida Ne’e, mak iha 21 dezembro 2019, ofislmente loke Pagina Informsaun iha media Sosial Facebook ho Naran “Sentru Informasaun Suku Rotutu” ho nia Lema “ Hamutuk Ita haklaken Informasaun Ba Tranformasaun Sosial “ ne’ebé mak ho papel : atu difulga Informasaun relasiona ho sosio-ekonomiku,Cultural, Agrikultura,Turismo,inklui Setor Influensiado nomos fantazen no desfantazen, frakezas no benefisiu sosial Husi Nasaun engeral spesial iha Suku Rotuto no Manufahi ba Publiku, hodi Sai mos Armagenamentu ba Potensia informasaun ne’ebé kontribui ba povo nia moris nomos kontribui ba sensia no teknologia sidadania modernu, ikus mak fo feedback ne’ebé lori governo no dezenvolvementu hakbesik ba povo nomos lori povo hakbesik ba governo, ne’ebé bele Kria ambiente ida, iha sosiadade Demokratiku katak ema hotu mak nain ba dezenvolvementu nasaun no estado no ema hotu iha dereitu atu kore an husi Nakukun ba hetan naroman fo nabilan ba moris.
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu

iha mundu teknologiku modernu, suku Rotuto, marka tan estoria ba informasaun nian, ne’ebé lansa ona pagina sentru informasaun suku Rotuto iha facebook no kontinua dezenvolve ba Youtube no bloger hahu husi 21 dezembro 2019 ate ohin 2025, ohin 7 dezembro 2025 lansa ofisial tan, Rotuto nia progresu iha mundu komonikasaun sosial nian liu husi internet, núne’e sentru informasaun suku Rotuto hakat tan pasu ida ho website ofisial www.Rotuto.suku tl ne’ebé hetan Tulun Kriasaun husi IX governo konstitusionl,liu husi SEKOMS diresaun Nasional dessaminasaun Informasaun ( DNDI ) nian ne’ebé mak agora dadauk ofisializa.
Ida ne’e nudar Progressu ida husi suku Rotuto, ne’ebé Mai husi esforsu no vontade iha mundu Digital, hare husi parte komonikasaun sosial nian, hahu no lao ona, maske lao neneik maibe bebeik, husi difulgasaun informasaun, liu husi sentru informasaun suku Rotuto, ne’ebé ohin loron, hakat tan pasu ida ba oin, liu husi hamoris tan website ofisial suku Rotuto nian ne’ebé hodi teransforma suku Rotuto ba suku digital iha Municipio manufahi ba dahuluk nomos sai nudar suku Digital ida iha timor leste, ida ne’e, hatudu katak, Suku Rotuto nia lokalizasaun mak iha Rural maibe la marginalizado,maske laos suku Urbano, maibe iha Visaun Global hahu husi Assaun lokal, ida ne’e nudar esforsu husi Rotuto no Governo,hatudu Rotuto nia Komitmentu la mate – governo la taka matan ba esperitu vontade sidadun Rotuto nian, ne’ebé nudar informador publiku nian ka Jornalismo ho karakter kumunitario iha mundu ativismo ba komunikasaun sosial, nudar rezultadu husi progressu no sussesu husi geverno ida ne’e nian, ba nia povo, no suku rotuto rasik simu nudar prevelejiu e urgulho spesial ba Rotuto , same – Manufahi no onrado ba timor leste nia esforsu.

tamba ne’e husi Tranformasaun sentru infortmasaun suku Rotuto iha media sosial ba website Rotuto.suku.tl ho karik ba oin Aumenta tan Butaun Radio Streaming, ne’ebé ho objectivo :
- Atu fornese Informasaun ho lian ne’ebé struturado e adeguado no hasae konhesementu no promosaun,liu husi transmite informasaun relanvante tuir sosiadade nia moris Husi Rotuto, Manufahi e Timor leste ba publiku no mundu
- Esplora informasaun ba interese suku Rotuto no manufahi, engeral Timor leste iha atividade sira ne’ebé bele Kontribui ba Povo Nia moris .
- Atualiza dadus Suku Nian, mapamentu, geografia,demografia no monografia, esplora Potensialidade suku nian ho nia problema , korespondensia no lori dezenvolvementu ba suku,epesial iha suku Rotuto, Manufahi, engeral Ba Timor leste.
- asegura informasaun ho seguru husi Atitude Hecker, editng selvagen, lia mal no hoax
- prezerva informasaun no potensia ne’ebé iha, nudar meus kontribuisaun iha mundu seincia no teknologiku
- prepara Siencia ho Manual hodi fornese referensia no siencia ba gerasaun sira tuir mai.
- hato’o informasaun, rekorda lian, Asegura no Prezerva ba Futuru.
ho hanoin ida ne’e mak atu reafirma no firme ba existensia Sentru Informasaun Suku Rotuto nia servi ho fuan Liu husi liafuan ba Nasaun Timor Leste, tan buat ne’ebé ita servi ba nasaun sura no hatodan bodik ba ita hotu nia asuawain sira nia mehi.
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu

Sussesu ne’ebé sentru informasaun suku Rotuto hetan ba tinan ne’e, tamba kolobarasaun,koperasaun no kordenasaun diak tebes entre IX governo konstitusional liu husi secretario de Estadu Komonikasaun sosial ho nia diresaun sira Husi Diresaun Geral SEKOMS, DNDI , ICT sekoms, no sira seluk engeral, maibe la ses mos husi vontade kolaborativo Profesional husi Pessoal sira mak hanesan Diretora DNDI Guida dos Santos, tekniku Xisto da costa, no assesor Lizio ne’ebé ho Paseinsia hodi fasilita halo atendenmentu ba kriasaun website nee rasik.
Susesu ida ne’e mos tamba kolobarasaun husi, autoridade Municipal sira,postu sira no intendidades hotu, Xefi suku Rotuto,xefi aldeia sira no delegada delegadu sira no povo Rotuto, no ema hotu ne’ebé fo oputunidade ba SISR nia kobertura
Alein de ida ne’e sussesu ne’e mos mai husi followers sira ne’ebé sempre like, koment no share pagina SISR, hodi nune’e mak husi SISR atu refairma katak susessu ne’e kolektivu.
Sussesu ne’e mos mai husi kolegas jornalista sira ne’ebé destakadu iha muncipio Manufahi no sira seluk, direta no indereta fo motivasaun ho ideia inovativo sira hodi hadaik liu tan pagina ida ne’e nia assaun iha kobertura no difulgasaun nian.
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu

Biban ne’e mos ami hakarak deklara katak apoio ba lansamentu website ida ne’e hetan apoio financeiro husi SEKOMS ne’ebé ho total orsamentu 1458.00 maibe dada sai osan husi banco $ 1450.00 no montante ida ne’e ,fahe ba Item sira mak hanesan :
Formasaun sei halao iha loron o tuir mai $ 128
Equipamentu ba kobertura hanesan telefoni,lensa kamera,charge kamera $ 560
Kumsumsi $ 700.00, Baner $ 70
Exelensias , Nai no lou Sira Hotu
Iha biban ne’e, no opurtunidade ida ne’e, nudar gerante Sentru informasaun suku Rotuto,
Atu hatete ami laiha buat ida atu selu ba imi hotu, no laiha liafuan ida ne’ebé kmanek liu, atu husik hela ba hotu hotu nia tulun no apoio moral, maibe so agradese no obrigado ba parte hotu ne’ebé hola parte iha sermonia lansamentu website ofisial suku Rotuto ida ne’e,
nudar gerente sentru iformasaun suku Rotuto ho esperansa no fiar ida katak Maromak sempre hakerek no sei selu buat hotu ne’ebé ita nudar umanu kolobora no solidariza ba malu iha loron ruma, liu husi meus oin oin, maske iha fatin la hanesan.
Lahaluha mos agradese no obrigado ba inan feto sira iha dapur, funsionario suku, membros konselho suku komesa horesihik to ohin.


Hau nia aman lalehan sei la taka matan ba hotu – hotu ne’ebé lakon tempo hodi kontribui no hola parte ba susesu lansamentu ida ne’e.
Atu Remata hau husik hela hau nia liafuan ikus
Iha Kablaki ida ne’e nia hun,
sei tatoli lian laek sira
ba saida mak sente
husi Karau dikur nia lian,
lian husi Rae toe lau, berlaka, Kaikasa,
hamaluk netik fatuk dadir nia lian
toli lia husi anin kablaki
kolisensa Nai Ulun,3x
salurik taka Nai ulun
lori netik salurik mai,…….
taka bodik ami
keta husik ami tur iha hadak kois rohan
sesu lai oit oan ba
tulun ami tur netik iha klaran.


Obrigado