iha Quinta feira, Loron 29 Maio 2025, Xefi Suku Rotuto hamutuk ho Nia membros Sira halo encontro inisial preparasaun ba komemorasaun Loron FALINTIL no Loron Levantamento 20 Agusto ba tinan nee hamutuk ho Komisaun organizadora Levantamento 20 Agusto 1982 no kumunidade Sira Iha sede suku Rotuto.
Iha encontro nee Xefi Suku Rotuto Jose dos Santos hatete bazeia ba komemorasaun Loron 20 Agusto 2024 tinan kotuk Neebe hetan kritiku makas husi ema Balu neebe hola parte iha membros konselho Suku Rotutu, ba Komisaun nunee iha encontro inisial nee Xefi Suku Rotuto husu ba kumunidade Neebe Partisipa iha encontro katak Komisaun nee matein ou ka tengki troka, nunee mos Nia husu parte hotu atu kolabora, kopera hodi iha sermonia komemorasaun loron FALINTIL No Levantamento Tinan nee Lao ho Diak.
Iha biban nee, Prezidente Komisaun organizadora Agusto Da Silva mos kestiona ba rumor sosial Neebe koalia katak Levantamento nee tengki halo rotativu, labele iha deit suku Rotuto Nune Prezidente Komisaun nee reafirma katak Fatin akontesemento Levantamento nee iha Suku Rotuto Laos iha Fatin seluk Ida iha Postu same nee,Tamba nee hakarak ou lakohi komemorasaun loron Historiku nee iha Suku Rotuto.
Prizedente Komisaun organizadora nee salenta Tan katak tinan kotuk Ema Balu kritiku makas los nunee nia husu membros konselho Suku ho Sira Nia apoio Administrativo suku Mak tengki hamrik iha oin, nudar Rotuto prontu atu kontribui.
Iha encontro nee, kumunidade Sira Mak Hanesan: Alarico dos Santos eis Xefi Suku Rotuto, Florindo artur nudar veterano nomos eis Xefi Aldeia Sabou,Vitor da Conceicao , katekista Rotuto, husi Aldeia Sabou, , Carlos da silva, Bernardino Gurado husi Aldeia Berteni hatan ba Komisaun troka KA lae, Sira Lia Ida hatete nunee Komisaun sei la troka Maibe importante Mak gestaun ba preparasaun Mak tengki Diak, no Sira seluk mos hatutan Levantamento nee akontesemento iha Suku Rotuto, Laos iha Fatin seluk Ida no Kona ba Komisaun organizadora Sira hotu Lia Ida katak sei la troka.
Liga ba kestaun hirak nee, Secretario Geral Komisaun organizadora ba Levantamento 20 Agusto 1982 , “82 Manufuik lian” husu karik buat Ruma mak ladiak, Liu husi encontro nunee Mak bele kritika, hodi hadia malu, Laos sai ba hatete, liafuan at ba Ema nia leten, no reafirma katak hola parte iha komisaun ne’e nudar maneira ida, hodi fo honra no Valoriza, ba Rotuto nia oan feto no oan mane sira ne’ebé mak militár Indonézia estragos, intimida, tortura, violasaun seksual ,mate hamlaha, no seluk tan, no Rotuto sira ne’ebé mak fó sira nia vida no Familia ba rai ida ne’e.
Esforsu hodi kontribui iha atividade komemora Loron FALINTIL no Loron Levantamentu ne’e, nudar mós rekoñesementu ba Rotuto sira nia emar ne’ebé didika sira nia ba rai ida ne’e hodi sosa liberdade hodi harri estadu ida soberano Repúblika Demokrátika de Timor Leste ( RDTL ) ne’ebé iha prosesu luta implika ba familia asuwain sira tengki simu moruk moris nian, hare husi parte moral, pisikologiku, sosial no politika,.
Hodi nune’e Secretaria Geral Komisaun Organizadora 20 Agusto 1982, ho kodiku ” 82 ManuFuik Lian” salenta nudar Rotuto oan esforsu no kontribui hahú husi inisiu to mai ohin loron, nudar rekoñesementu alto ba asuwain sira,familia sofre sira, ita hotu neebe terus atu sakrefisu ne’ebé sakrifika ona labele lakon let de’it iha era independente ne’ebé digital multidemensional no prevene falsifikasaun historia no propaganda agitasaun ba interese pessoal.
Hodi nune’e sai gerente ba Komisaun, lá’os tamba interese atu sai xefi suku ou liurai ou xefi aldeia iha suku Rotuto, buat ne’ebé kontribui tamba sente -an katak ami hirak ne’ebé gerente ba Komisaun la’ós ema Laorai iha suku ne’e, buat ne’ebé ami sakrifika tamba hadomi hodi la haluha estoria passado liu liu, sira ne’ebé terus no sofre iha passadu tanba polítika ukun rasik an, sira nia ilas partensi ba gerasaun Rotuto, ida agora, refrensia historia ba Futuru, hodi nune’e, ami ne’ebé gerente ba komisaun, iha obrigasaun moral nudar Rotuto oan karik povo no Rai Rotutu presiza, prontu servi sen rezerva.
Liafuan hanesan hato’o mós husi Secretaria 2 komisaun nian Orlando Pereira Almeida katak los dunik ami sira ne’ebé involve iha komisaun mesak funsionario edukasaun nian no edukasaun ne’e servisu barak liu, ne’e duni presiza kaderiza gerasaun foun sira, atu ba lalais mai lalais.
Entretanto iha encontro ne’e membros apoio administrasaun suku Rotuto, laiha komentáriu ba assunto ne’e, no xefi aldeia sira mós la komentáriu ba assunto ne’e to encontro ne’e remata.
No iha encontro ne’e rezulta atividade ida mak limpeza geral kada sexta – sexta, hahú husi betu daot to kampu quinto dos Cravos,canto Sacramental, Jardim dos Herois, Martiris da pátria, levantamentu 20 Agusto 1982, baze 111 Kablaki, nomos oinsá halo preparasaun ba dapur no haris fatin.
================